Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας, παρακολουθήσαμε τη μουσικοθεατρική παράσταση «Νίκος Ξυλούρης - Ο Αρχάγγελος της Κρήτης», σε κείμενο της Ζαχαρένιας Πετράκη και σκηνοθεσία του Νικορέστη Χανιωτάκη.

Τα μικρόφωνα έκλεισαν. Δεν ήταν το τέλος της παράστασης. Ήταν η στιγμή που η παράσταση απέκτησε ένα άλλο νόημα .

Οι ηθοποιοί έμειναν στη σκηνή με ένα κόκκινο λουλούδι στα χέρια. Το κοινό σηκώθηκε όρθιο. Ένα ολόκληρο θέατρο, γεμάτο ανθρώπους, κράτησε για ένα λεπτό σιωπή.

Ήταν 24 Αυγούστου . Δεκαεννέα χρόνια από εκείνον τον Αύγουστο που η φωτιά πέρασε πάνω από την Ηλεία και άφησε πίσω της ανθρώπους νεκρούς, σπίτια χαμένα, χωριά αλλαγμένα για πάντα. Προχθές το βράδυ στο Θέατρο Φλόκα , η μνήμη της Ηλείας έγινε υπόθεση όλων μας.

Οι άνθρωποι της παράστασης δεν ήταν από τον τόπο μας. Είχαν όμως φροντίσει να γνωρίζουν τον τόπο στον οποίο έρχονταν. Και όταν ήρθε η ώρα, δεν είπαν πολλά. Δεν χρειάζονταν πολλά.

Έσβησαν τα μικρόφωνα. Κράτησαν ο καθένας ένα κόκκινο λουλούδι. Και ζήτησαν από όλους μας να σταθούμε όρθιοι.

Η σιωπή που ακολούθησε ήταν παρουσία . Οι άνθρωποι που έφυγαν ήταν, για εκείνο το ένα λεπτό, όλοι εκεί.

Μέσα σε αυτή τη σιωπή, ο καθένας από εμάς είχε τις δικές του εικόνες από εκείνον τον Αύγουστο.

Αυτή η σιωπή δεν γεννήθηκε στο κενό. Ήταν η κορύφωση μιας βραδιάς που είχε ήδη προετοιμάσει τις ψυχές μας .

«Ο Αρχάγγελος της Κρήτης» στο Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας , παρακολουθήσαμε τη μουσικοθεατρική παράσταση «Νίκος Ξυλούρης – Ο Αρχάγγελος της Κρήτης» , σε κείμενο της Ζαχαρένιας Πετράκη και σκηνοθεσία του Νικορέστη Χανιωτάκη. Μια παραγωγή για τα 90 χρόνια από τη γέννηση του Ψαρονίκου , που αποδείχθηκε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια γραμμική βιογραφία.

Δεκαπέντε λεπτά πριν την έναρξη, η προβολή της ταινίας μικρού μήκους για τα παιδικά χρόνια του Ψαρονίκου, με τον Σεραφείμ Γκρούβα στον ρόλο του μικρού Νίκου, προετοίμασε το έδαφος, μεταφέροντάς μας αυτούσια τη σχέση του παιδιού με τη λύρα στα Ανώγεια της Κατοχής.

Το κείμενο της Πετράκη, καρπός βαθιάς έρευνας με την ουσιαστική συνδρομή της Ουρανίας Ξυλούρη, φανέρωσε το ήθος, την ανάγκη για ελευθερία και τον πολιτισμικό κώδικα ενός ανθρώπου που έγινε σύμβολο.

Τα σκηνικά του Μανώλη Παντελιδάκη, οι φωτισμοί της Κατερίνας Μαραγκουδάκη και το video art της Βικτώριας Βελοπούλου διαμόρφωσαν το σκηνικό περιβάλλον, μετακινώντας την αφήγηση από τα Ανώγεια και το κρητικό τοπίο στην Αθήνα και στους χώρους όπου γράφτηκε ένα σημαντικό μέρος της διαδρομής του Ξυλούρη. Η μουσική, με τη συμμετοχή του Ross Daly και του Ανδρέα Κατσιγιάννη, κράτησε σταθερό τον κρητικό πυρήνα της παράστασης και τον έφερε σε διάλογο με τη θεατρική αφήγηση.

Ο Αιμιλιανός Σταματάκης αναζήτησε τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, υπηρετώντας τον ρόλο με θεατρική αλήθεια. Ο Μιχάλης Αεράκης στον ρόλο του Ψαρογιώργη, ο Μέμος Μπεγνής ως Τάκης Λαμπρόπουλος και ένας πολυμελής θίασος ζωντάνεψαν μια εποχή όπου το τραγούδι είχε θέση δημόσιου λόγου .

Όταν το θέατρο έγινε μια ενιαία φωνή

Υπήρξαν πολλές στιγμές που σμίξαμε τις φωνές μας με τους ηθοποιούς, τραγουδώντας στίχους που μας συντροφεύουν χρόνια. Η αληθινή κορύφωση ήρθε όταν ακούστηκαν οι πρώτες νότες από το «Ήτανε μια φορά» .

Οι ηθοποιοί χαμήλωσαν τα μικρόφωνα, η ένταση των οργάνων υποχώρησε και το θέατρο μετατράπηκε σε μια ενιαία φωνή . Το κοινό, άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, έψαλλε τους στίχους με κατάνυξη, βιώνοντας μια βαθιά συλλογική μέθεξη .

Στο Φλόκα συντελέστηκε μια σπάνια συνάντηση διαφορετικών χρόνων. Ο χρόνος του Ξυλούρη, ο χρόνος της Ελλάδας, ο χρόνος της δικής μας συλλογικής μνήμης.

Όταν η τέχνη σέβεται την ιστορία και το τραύμα ενός τόπου , καταφέρνει να ενώσει τις ψυχές των ανθρώπων.

Ακριβώς όπως έκλεισε και η παράσταση:

«Εμείς δεν τραγουδάμε

για να ξεχωρίσουμε, αδελφέ μου, απ’ τον κόσμο.

Εμείς τραγουδάμε

για να σμίξουμε τον κόσμο».

Η γεωγραφία της μνήμης

Για εμάς, η παράσταση είχε και μια άλλη γεωγραφία. Κάθε αναφορά στην Ηλεία έβρισκε στην πλατεία μια άμεση ανταπόκριση.

Θυμηθήκαμε τους δεσμούς του Ξυλούρη με τον δικό μας Παύλο Μάτεσι από τη Λαμπεία, μέσα από τη συνεργασία τους με τον Σταύρο Ξαρχάκο. Αναλογιστήκαμε την ιστορική του πορεία με τον Κώστα Καζάκο από τον Πύργο και την Τζένη Καρέζη, με κορυφαίο σταθμό το «Μεγάλο μας τσίρκο».

Ζωντανή γέφυρα με το παρελθόν

Η συγκίνηση βάθυνε ακόμη περισσότερο όταν το βλέμμα στράφηκε στην πλατεία, όπου καθόταν ο Ηλίας Ανδριόπουλος . Ο σπουδαίος Ηλείος συνθέτης είχε συνδεθεί καλλιτεχνικά με τον Νίκο Ξυλούρη από τα πρώτα χρόνια της δικής του δημιουργικής διαδρομής.

Προχθές βρέθηκε ανάμεσα στους θεατές, παρακολουθώντας την ιστορία ενός ανθρώπου με τον οποίο είχε μοιραστεί μια σημαντική περίοδο της ελληνικής μουσικής.

Όταν στο τέλος εκλήθη στη σκηνή, ο Ανδριόπουλος δεν πήρε το μικρόφωνο. Δεν πρόσθεσε λόγια. Υποκλίθηκε μόνο.

Με μια σεμνότητα που έκανε τη στιγμή ανεκτίμητη .

Πηγή: patrisnews.com