«Συν-διαμορφώνοντας χώρους & ενδυναμώνοντας τόπους – Η δύναμη της συμμετοχικής διαδικασίας»
Με επίκεντρο τη δύναμη της συμμετοχικής διαδικασίας, τη βιώσιμη αναγέννηση των τοπικών κοινωνιών και την αξιοποίηση της βιομηχανικής κληρονομιάς, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026, στο Αμφιθέατρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών, η 2η Θεματική Συνδιάσκεψη του έργου ENERGIE , στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Interreg VI-A Greece–Italy 2021–2027 .
Με τίτλο «Συν-διαμορφώνοντας χώρους & ενδυναμώνοντας τόπους – Η δύναμη της συμμετοχικής διαδικασίας», η συνδιάσκεψη επιδιώκει να αναδείξει τη σημασία της συνεργασίας, της συμπερίληψης και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που αναβαθμίζουν τον αστικό χώρο, ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και δημιουργούν νέες προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παλαιά Χαρτοποιία Αιγίου , ως συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού που έχει ξεκινήσει στην ΠΔΕ για την αποκατάσταση βιομηχανικών κτιρίων, η οποία αποτελεί έναν εμβληματικό χώρο βιομηχανικής κληρονομιάς και μπορεί να μετατραπεί σε έναν ζωντανό πολυχώρο πολιτισμού, εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και καινοτομίας, συνδέοντας την ιστορική ταυτότητα της Αιγιάλειας με τις ανάγκες και τις δυνατότητες του μέλλοντος τόνισε ο συντονιστής της συνδιάσκεψης Δρ. Ευστάθιος Παπαχριστόπουλος, Προϊστάμενος της Δ/νσης Επιστημονικής και Τεχνικής Υποστήριξης του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας (ΠΤΑ/ΠΔΕ) και η Προϊσταμένη του Τμήματος εφαρμογής έργων και προγραμμάτων κα Σεσίλια Χαρμπίλα αντίστοιχα .
Η συμμετοχή ως προϋπόθεση για βιώσιμους και ζωντανούς τόπους
Χαιρετισμό απηύθυνε ο Αντιπεριφερειάρχης Τουριστικής Ανάπτυξης κος Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος, ο οποίος υπογράμμισε ότι η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να περιορίζεται σε τεχνικές παρεμβάσεις και αρχιτεκτονικές μελέτες, αλλά προϋποθέτει τη συμμετοχή των ανθρώπων που κατοικούν, χρησιμοποιούν και δίνουν ζωή στους χώρους.
Αναφερόμενος στην επανάχρηση εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της βιομηχανικής αρχαιολογίας στην προστασία της ιστορικής μνήμης, την τεκμηρίωση της βιομηχανικής κληρονομιάς και τη δημιουργική επανένταξή της στη σύγχρονη ζωή. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσίασε την παλαιά Χαρτοποιία Αιγίου, επισημαίνοντας ότι η αξιοποίησή της μπορεί να συμβάλει στην αστική αναγέννηση, την περιβαλλοντική υπευθυνότητα και τη δημιουργία νέων χώρων πολιτισμού και συλλογικής δράσης.
Διαδικτυακό χαιρετισμό απηύθυνε ο κος GianfrancoGadaleta, Συντονιστής της Κοινής Γραμματείας (Joint Secretariat – JS) του προγράμματος Interreg VI-A Greece–Italy 2021–2027, αναδεικνύοντας τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας και της διασυνοριακής ανταλλαγής γνώσης και εμπειρίας.
Το έργο ENERGIE: Μετατρέποντας τις προκλήσεις σε ευκαιρίες
Στη συνέχεια, η κα CaterinaLiddi, Project Manager της ARTI – Regional Agency for Technology, TechnologyTransfer and Innovation , επικεφαλή εταίρο του έργου ENERGIE, παρουσίασε τις δράσεις του και τη στρατηγική του για την αναγέννηση περιοχών που αντιμετωπίζουν σύνθετες κοινωνικές, οικονομικές, αστικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Το έργο εστιάζει σε ζητήματα όπως η δημογραφική συρρίκνωση, η μετανάστευση των νέων, η υποβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος και οι απειλές για τη βιοποικιλότητα, επιδιώκοντας να μετατρέψει τις δυσκολίες αυτές σε ευκαιρίες για μια βιώσιμη και συμπεριληπτική μετάβαση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συνεργασία εννέα νέων ταλέντων, που προέκυψαν από διεθνή διαγωνισμό και τα οποία θα συμμετάσχουν στον επανασχεδιασμό χώρων σε τρεις πιλοτικές περιοχές: το MoloCatene στο Μπρίντιζι , την περιοχή Sassi στη Ματέρα και την παλαιά Χαρτοποιία Αιγίου . Μέσα από τη συνδιαμόρφωση και τον συνσχεδιασμό με τις τοπικές κοινότητες, το έργο επιδιώκει την ανάπτυξη κοινών λύσεων, αξιοποιώντας τις αρχές του Νέου Ευρωπαϊκού Μπαουχάους, της πράσινης μετάβασης και της συνεργατικής αναγέννησης.
Όπως επισημάνθηκε, το ENERGIE εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα σημαντική φάση υλοποίησης, κατά την οποία οι νέοι επαγγελματίες θα έρθουν σε άμεση επαφή με τις τοπικές κοινωνίες, προκειμένου να καταγράψουν ανάγκες, να ανταλλάξουν ιδέες και να συνδιαμορφώσουν προτάσεις με ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο.
Η παλαιά Χαρτοποιία Αιγίου ως μοχλός ανάπτυξης για την Αιγιάλεια
Την προοπτική αξιοποίησης της παλαιάς Χαρτοποιίας Αιγίου παρουσίασε η κα Κωνσταντίνα Ζάχου, Project Manager του Δήμου Αιγιαλείας , αναδεικνύοντας την ιστορική, αρχιτεκτονική και κοινωνική σημασία του συγκροτήματος.
Η Χαρτοποιία ιδρύθηκε το 1924 στη θέση «Μυρτιά» και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το 1927, αποτελώντας για δεκαετίες έναν από τους σημαντικότερους βιομηχανικούς και εργασιακούς πυλώνες της περιοχής. Η οριστική διακοπή της λειτουργίας της, τον Απρίλιο του 1991, σηματοδότησε το τέλος μιας σημαντικής περιόδου για την οικονομική και κοινωνική ζωή του Αιγίου.
Παρά τη μακρόχρονη εγκατάλειψη, το συγκρότημα διατηρεί σημαντικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και ιστορικό μηχανολογικό εξοπλισμό, ενώ έχει χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως νεότερο μνημείο και μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Δήμου Αιγιαλείας, προβλέπεται η σταδιακή αποκατάσταση και επανάχρηση κτιρίων συνολικής επιφάνειας 4.040,96 τ.μ., με στόχο τη δημιουργία ενός πολυχώρου πολιτισμού, εκπαίδευσης και καινοτομίας. Το όραμα περιλαμβάνει την επανασύνδεση του αστικού κέντρου με το παραλιακό μέτωπο και τη μετατροπή ενός ανενεργού βιομηχανικού συγκροτήματος σε σημείο αναφοράς για την κοινωνική και οικονομική αναζωογόνηση της Αιγιάλειας.
Από τη Ματέρα στο Μπρίντιζι: Ευρωπαϊκές εμπειρίες και κοινές προκλήσεις
Τις εμπειρίες και τις προοπτικές των άλλων δύο πιλοτικών περιοχών παρουσίασαν εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων φορέων.
Η κα Elvira S. De Giacomo, Project Coordinator του FondazioneMateraBasilicata , αναφέρθηκε στην πορεία μεταμόρφωσης της Ματέρα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κινητοποίησης των πολιτών, της αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων και της πολιτιστικής κληρονομιάς για την αναγέννηση της πόλης. Παράλληλα, επισήμανε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα προσβασιμότητας και κινητικότητας, για τις οποίες απαιτούνται καινοτόμες και βιώσιμες λύσεις.
Από την πλευρά της, η κα FrancescaDell’Abate, Technical Assistance του Δήμου Μπρίντιζι , παρουσίασε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πόλη, η οποία, παρά τη βιομηχανική της ανάπτυξη, βρίσκεται αντιμέτωπη με περιβαλλοντικά προβλήματα, δημογραφικές πιέσεις και υψηλά ποσοστά ανεργίας. Η συμμετοχή στο ENERGIE δημιουργεί προσδοκίες για την ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων αστικής αναγέννησης, με επίκεντρο τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Η βιομηχανική κληρονομιά ως ζωντανό κεφάλαιο του μέλλοντος
Τον καθοριστικό ρόλο της βιομηχανικής αρχαιολογίας στην προστασία και την ενεργή επανάχρηση της παλαιάς Χαρτοποιίας Αιγίου ανέδειξε η κα Μαρία Μαυροειδή, ΔρΙστορικός και Βιομηχανική Αρχαιολόγος, πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος TICCIH – της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς.
Μέσα από την επιστημονική τεκμηρίωση, τη διάσωση αρχείων και την καταγραφή του ιστορικού μηχανολογικού εξοπλισμού, υπογράμμισε ότι τα βιομηχανικά κατάλοιπα μπορούν να αποκτήσουν νέα ζωή και να λειτουργήσουν ως σημεία αναφοράς για την τοπική κοινωνία. Παράλληλα, διεθνή παραδείγματα επιτυχημένης επανάχρησης πρώην βιομηχανικών εγκαταστάσεων καταδεικνύουν ότι η προστασία της κληρονομιάς μπορεί να συνδυαστεί με τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, την αναψυχή και τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Παρέμβαση πραγματοποίησε επίσης ο κος Παναγιώτης Παπαδόπουλος, Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας, Έρευνας και Καινοτομίας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και μέλος της Επιτροπής Παρακολούθησης του Interreg. Όπως τόνισε, η ουσιαστική αξία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων δεν αποτυπώνεται μόνο στην απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων, αλλά κυρίως στις συνεργασίες που δημιουργούνται, στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην ικανότητα των περιφερειών να αναζητούν από κοινού λύσεις σε κοινά προβλήματα.
Η ευρωπαϊκή συνοχή, όπως επισήμανε, γίνεται πράξη μέσα από τις σχέσεις εμπιστοσύνης, τις γέφυρες συνεργασίας και τις συνέργειες που διατηρούνται και μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων.
Καινοτομία, νέες τεχνολογίες και επανάχρηση στην πράξη
Η συνδιάσκεψη ανέδειξε, παράλληλα, σύγχρονα εργαλεία και προσεγγίσεις που μπορούν να υποστηρίξουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση βιώσιμων παρεμβάσεων.
Ο κος Σπύρος Μαζαράκης, Co-Founder&ManagingDirector του PleiadesInnovationEcosystem , παρουσίασε την ομιλία «Συν-δημιουργώντας το Μέλλον: Πώς σχεδιάζονται τα Οικοσυστήματα Καινοτομίας» , αναλύοντας τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ δημόσιας διοίκησης, επιχειρήσεων, νεοφυών εταιρειών, ακαδημαϊκής κοινότητας και χρηματοδοτικών φορέων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση της καινοτομίας με πραγματικές ανάγκες, στη δημιουργία χώρων δοκιμών και στην ανάπτυξη λύσεων που μπορούν να εφαρμοστούν και να επεκταθούν σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Η κα Αλεξάνδρα – Ελευθερία Στράτου, επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών , στην παρουσίασή της « Tabula non rasa: Ενσωμάτωση του μεταβιομηχανικού υλικού αποθέματος στην αστική/περιαστική αναγέννηση», ανέδειξε την περιβαλλοντική και πολιτιστική αξία της επανάχρησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος. Παρουσίασε διεθνή παραδείγματα, αλλά και προτάσεις για την Πάτρα, όπως η επανάχρηση των εγκαταστάσεων της Πειραϊκής – Πατραϊκής, η αξιοποίηση υποδομών του Βιολογικού Καθαρισμού και η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου. Όπως υπογράμμισε, τα βιομηχανικά κτίρια αποτελούν πολύτιμους πόρους κυκλικής οικονομίας και φορείς συλλογικής μνήμης.
Στην παρουσίαση « 3D Surveys for DigitalTwins: Technologies and Applications» από τον υποψήφιο Διδάκτορα του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Ιωάννη Τσάμπρα , αναλύθηκε η συμβολή της τρισδιάστατης αποτύπωσης και των Ψηφιακών Διδύμων στην τεκμηρίωση, την προστασία και τη διαχείριση ιστορικών κτιρίων. Μέσα από τεχνολογίες όπως το LaserScanning, η φωτογραμμετρία, τα drones και το GaussianSplatting, δημιουργούνται ψηφιακά μοντέλα που μπορούν να υποστηρίξουν την παρακολούθηση της κατάστασης των κτιρίων, την έγκαιρη ανίχνευση φθορών και τη μελέτη εναλλακτικών σεναρίων αξιοποίησης. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αποκατάσταση της Παναγίας των Παρισίων και στο Ψηφιακό Δίδυμο της Πάτρας, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου METACITIES από το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Στη συνέχεια, ο αρχιτέκτονας & Co-Founderτης ομάδας «Μπουλούκι», κος Γρηγόρης Κουτρόπουλος, παρουσίασε μια προσέγγιση συμμετοχικού σχεδιασμού και κατασκευής, με επίκεντρο τη μελέτη και την αναβίωση παραδοσιακών τεχνικών δόμησης σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και τους αρμόδιους φορείς.
Αναφερόμενος σε δύο χαρακτηριστικά έργα, ένα στη Θηρασία και ένα σε πρώην Δημοτικό Σχολείο στα Τζουμέρκα, ανέλυσε τη διαδικασία υλοποίησής τους, δίνοντας έμφαση στη μετάδοση της τεχνικής γνώσης μέσα από τη συμμετοχή, τη συλλογική εργασία και την επαναχρησιμοποίηση υλικών. Όπως ανέδειξε, η αξιοποίηση της παραδοσιακής οικοδομικής γνώσης σε συνδυασμό με σύγχρονες πρακτικές συνεργασίας μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές παρεμβάσεις, οι οποίες διατηρούν την τοπική αρχιτεκτονική ταυτότητα και ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των κοινοτήτων.
Η εμπειρία της ομάδας «Μπουλούκι» ανέδειξε, έτσι, ότι η αποκατάσταση και η επανάχρηση υφιστάμενων κτιρίων δεν αφορούν μόνο το τελικό κατασκευαστικό αποτέλεσμα, αλλά και τη διαδικασία μέσα από την οποία μεταφέρεται η γνώση, ενισχύονται οι τοπικές δεξιότητες και καλλιεργείται η ενεργός συμμετοχή των πολιτών.
Τέλος, ο κος Αλέκος Χριστόπουλος, αντιπρόεδρος του ΕΛΣΕΚΕΚ και πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Ομίλου Εργασία Εκπαιδευτική Α.Ε ., στην ομιλία του «Από την παλαιά χαρτοβιομηχανία σε έναν ζωντανό κόμβο δεξιοτήτων, καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης», εστίασε στην ανάγκη ανάπτυξης ψηφιακών και πράσινων δεξιοτήτων, καθώς και στην επανακατάρτιση και αναβάθμιση δεξιοτήτων (reskilling και upskilling).
Παρουσίασε την προοπτική δημιουργίας ενός διασυνοριακού κόμβου γνώσης στην παλαιά Χαρτοποιία Αιγίου, με δράσεις εκπαίδευσης, επιχειρηματικότητας, mentoring και υποστήριξης νέων ηλικίας 18–35 ετών. Στόχος είναι η σύνδεση της εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, η συγκράτηση των νέων ταλέντων και η ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής στην Αιγιάλεια.
Κοινό όραμα για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών
Κλείνοντας τις εργασίες της συνδιάσκεψης, ο Δρ.Στάθης Παπαχριστόπουλος υπογράμμισε ότι οι παρουσιάσεις και οι ανταλλαγές απόψεων προσέφεραν ουσιαστικά εφόδια για την επίτευξη των στόχων του έργου ENERGIE. Όπως επισήμανε, η αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, η μεταφορά τεχνογνωσίας και η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων μπορούν να συμβάλουν στην αποκατάσταση και την επανάχρηση ανενεργών χώρων, δίνοντάς τους νέα ζωή και προοπτικές. Επίσης η 2η Θεματική Συνδιάσκεψη του ENERGIE επιβεβαίωσε ότι η βιώσιμη αναγέννηση δεν αποτελεί αποκλειστικά τεχνικό ή αρχιτεκτονικό εγχείρημα, αλλά μια συλλογική διαδικασία που απαιτεί γνώση, συνεργασία μεταξύ των εταίρων, συμμετοχή των πολιτών και κοινό στρατηγικό σχεδιασμό.
Μέσα από τη διασυνοριακή συνεργασία Ελλάδας και Ιταλίας, το έργο φιλοδοξεί να μετατρέψει χώρους με ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική αξία σε ζωντανά κύτταρα δημιουργίας, πολιτισμού, καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης, με ουσιαστικό όφελος για τις τοπικές κοινωνίες και τις επόμενες γενιές.
Πηγή: patrisnews.com
